Zamknij Preloader
O S P
W o l a
M i e l e c k a

Ochotnicza Straż Pożarna w Woli Mieleckiej Zarys dziejów w latach 1898-1998

Zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Mieleckiej nie posiada żadnych dokumentów pisanych, wykazów członków, uchwał zarządu, protokołów z zebrań ani kronik z lat 1898-1939. Kończący się wiek XX był okresem bardzo burzliwym, obfitującym w wiele wydarzeń istotnych dla rozwoju państwowości polskiej oraz życia mieszkańców Woli Mieleckiej. Dwie wojny światowe i przechodzące fronty walk spowodowały znaczne zniszczenia materialne oraz utratę wielu dokumentów i zasobów.

Wskutek tych wydarzeń oraz przesiedleń mieszkańców dokumenty z działalności straży uległy zatarciu. Pozostały jednak przekazy ustne oraz informacje zebrane od osób związanych rodzinie ze strażakami, którzy odeszli na wieczną wartę. Zachowały się również dokumenty oraz zdjęcia dokumentujące działalność jednostki po II wojnie światowej. Mimo starań nie odnaleziono zapisów o straży w Woli Mieleckiej w kronikach kościelnych, dokumentach miasta Mielca czy też w Izbie Pamięci Ochotniczej Straży Pożarnej w Mielcu, która powstała w 1868 roku.

Jednak pewne ślady historii Woli Mieleckiej można odnaleźć w publikacji „Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych” autorstwa Józefa Ryszarda Szaflika. 27 września 1897 roku w Woli Mieleckiej wybuchł wielki pożar, akcja gaśnicza trwała kilkanaście godzin i zaangażowała jednostki straży pożarnej z pobliskich miejscowości. Mimo zagrożenia i poświęcenia strażaków, mieszkańcy Woli Mieleckiej zachowali się biernie, nie udzielając pomocy przy gaszeniu pożaru.

To wydarzenie mogło stać się główną przyczyną zorganizowania Ochotniczej Straży Pożarnej w Woli Mieleckiej. W książce „Dzieje OSP w Mielcu 1868-1987” Jan Magda wspomina, że w tamtym czasie naczelnikiem OSP Mielec był dr Stanisław Nowaczyński, który odegrał kluczową rolę w organizacji jednostek strażackich w powiecie mieleckim. W 1899 roku w powiecie mieleckim działały już straże w Borowej, Chorzelowie, Cyrance, Czerminie, Hohenbach, Jaślanach, Padwi Narodowej, Woli Pławskiej, Złotnikach oraz w Woli Mieleckiej, gdzie jednostka liczyła 28 członków.

Za oficjalną datę powstania OSP w Woli Mieleckiej przyjmuje się rok 1898. Potwierdzeniem tej daty jest fakt, że w 1928 roku Jan Drop (ur. 1858) otrzymał odznakę za 30 lat służby, co odnotowano w „Kalendarzu strażackim” na 1928 rok. Prawdopodobnie w organizację straży zaangażowana była również rodzina Rydlów, posiadająca majątek w Woli Mieleckiej. Pierwszym naczelnikiem OSP był Piotr Krawiec.

W okresie zaborów tworzenie organizacji strażackiej było ważnym wydarzeniem społecznym, ponieważ sprzyjało budzeniu ducha narodowego. Straż prowadziła musztrę, uczestniczyła w uroczystościach kościelnych i państwowych. W 1908 roku jednostka posiadała już czterokołową sikawkę, wiadra na wodę i 15 kompletów mundurów. Sprzęt przechowywano w drewnianej szopie o wymiarach 4×3 m.

W 1912 roku jednostka wzbogaciła się o nową sikawkę czterokołową, lepiej wyposażoną niż poprzednia. Wybuch I wojny światowej spowodował, że wielu strażaków zostało wcielonych do armii austriackiej. Działania wojenne przyniosły duże straty materialne, a w wielu wsiach spłonęły zabudowania kryte słomianymi dachami.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku jednostka wznowiła swoją działalność, rozbudowując strukturę i sprzęt. W latach 20. OSP w Woli Mieleckiej urządziła świetlicę w mieszkaniu strażaka Józefa Partyki, gdzie zainstalowano radio lampowe. Funkcję naczelnika pełnili w tym czasie Mateusz Czechura i Julian Bąk.

Wybuch II wojny światowej zahamował rozwój straży. Okupant niemiecki wprowadził liczne restrykcje, jednak OSP nadal działała, organizując warty i współpracując z ruchem oporu. W czasie przesunięcia frontu sprzęt pożarniczy został zniszczony lub zrabowany przez wojska radzieckie.

Po zakończeniu działań wojennych, po powrocie z wysiedlenia, Ochotnicza Straż Pożarna zaczęła organizować się na nowo. Rozpoczęła działalność, wybierając nowy zarząd, którego prezesem został Tadeusz Karwacki, naczelnikiem Roman Tomczyk, zastępcą Walenty Wnuk, a sekretarzem Józef Mazur.

W posiadaniu jednostki OSP znajduje się dokument, dziś już historyczny, wystawiony przez Zarząd Gminy w Mielcu, potwierdzający przyjęcie wniosku w sprawie rejestracji szkód wojennych w 1945 roku na kwotę 9 805 zł, podpisany przez wójta Juliana Osmolę i opieczętowany pieczęcią owalną.

Jednostka swoje lokum znalazła w baraku szkolnym, gdzie w kantorku członkowie OSP spotykali się i organizowali zespół amatorski pod kierownictwem druha Józefa Mazura. Członkowie OSP, wspólnie z mieszkańcami, zbierali pieniądze na zakup baraku, co doprowadziło do postawienia budynku w miejscu spalonej szkoły i przeznaczenia go na potrzeby wsi oraz OSP. Zarząd organizował zabawy taneczne i występy zespołu artystycznego, a uzyskane środki przeznaczał na zakup sprzętu pożarniczego, m.in. sikawki ręcznej, przy dużej pomocy ówczesnego Inspektora Pożarnictwa Tadeusza Witka, pracującego przy Starostwie Powiatowym w Mielcu.

W tym czasie funkcję naczelnika OSP przyjął Walenty Wnuk. Walne zebranie w 1954 roku pozostawiło skład zarządu bez zmian, natomiast ukierunkowało jego pracę na pozyskiwanie środków na rozwój jednostki. W roku 1961 wiceprezesem został Andrzej Gruszecki, a naczelnikiem Kazimierz Niedbała.

W dalszych latach jednostka szkoliła się nadal, biorąc udział w II Powiatowych Zawodach Pożarniczych, z których zachował się dyplom, datowany na 26 sierpnia 1962 roku. W tym czasie wykonano podwozie do sikawki czterokołowej na zaprzęg konny oraz zakupiono pierwsze mundury strażackie i czapki dla członków. Na tym wozie rekwizytowym możliwe było już przewożenie motopompy, którą zakupiono w 1958 roku, oraz innego sprzętu pożarniczego.

Gdy w Woli Mieleckiej wybudowano nową szkołę, barak przeznaczono dla straży pożarnej, gdzie przeniesiono sprzęt z budynku gospodarczego szkoły. W baraku organizowano też zabawy, na które ściągała młodzież i dorośli z całej okolicy. Ten drewniany barak, w którym uczyło się wiele dzieci z Woli Mieleckiej i w którym przechowywano sprzęt strażacki oraz odbywały się zabawy i zebrania strażackie, nie dotrwał do naszych czasów. Nadgryziony zębem czasu, został przeznaczony do rozbiórki.

Wcześniej jednostka OSP uzyskała z Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mielcu działkę, a po usilnych staraniach w 1968 roku także zezwolenie na budowę Domu Strażaka. W ścianach Domu Strażaka wmurowane są pustaki przeznaczone niegdyś na tę budowę przez Gromadzką Radę Narodową w Podleszanach, w czasach, gdy jej przewodniczącym był mieszkaniec Woli Mieleckiej, Roman Tomczyk.

W 1968 roku wybudowano pomieszczenie garażowe z zastropieniem, a w roku następnym przystąpiono do budowy piętra całego obiektu. W latach następnych wykonano prace instalacyjne i wykończeniowe.

Na ówczesne pieniądze koszt budowy tego obiektu wynosił 1 550 tys. zł, z czego 560 tys. zł otrzymano z dotacji byłego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Gminy Mielec, a około 450 tys. zł pochodziło ze środków własnych, pozyskiwanych przez OSP z organizowanych zabaw. W czynie społecznym przez cały czas budowy wypracowano kwotę około 540 tys. zł, realizując prace przy wykopie fundamentów, ich ubiciu, wylewaniu i ubijaniu stropów oraz podczas prac niwelacyjnych terenu.

Uroczyste oddanie obiektu do użytku miało miejsce 26 czerwca 1976 roku. Budowa Domu Strażaka była bardzo dużym wysiłkiem całej społeczności wioski, młodzieży i strażaków.

Dom Strażaka w Woli Mieleckiej 26.06.1976r.

Strażacy w dalszym ciągu myślą o rozbudowie Domu Strażaka, który na dzisiejsze potrzeby nie jest już funkcjonalny. Opracowano koncepcję rozbudowy obiektu z uwzględnieniem wszystkich wymogów XXI wieku, która została poddana społecznej konsultacji wśród strażaków oraz pozostałych mieszkańców Woli Mieleckiej. Projekt rozbudowy umieszczony jest w dalszej części niniejszego opracowania.

Zdajemy sobie sprawę, że w tym krótkim zarysie dziejów OSP w Woli Mieleckiej nie wszystko zostało odnotowane, gdyż czas zatarł niektóre dokonania i przeżycia strażaków. Wszystkie jednak osiągnięcia, realizowane własnymi rękoma, były spełnieniem marzeń naszych dziadków i ojców, którzy odeszli już na wieczną wartę. Im właśnie tę monografię poświęcamy.

Pisze w 1999 roku Jerzy Klemetowski

I tak historia piszę się od nowa od 1999 roku. Serdeczne podziękowania dla świętej pamięci Jerzego Klemetowskiego dzięki niemu oraz ludziom tworzącym tą straż od dziejów powstała historia.

Koncepcja rozbudowy Budynku Domu Strażaka z 1990 roku

Papiery rejestracyjne z 1992 oraz 1983 z otrzymania szandaru

Pamiątkowe zdjęcia członków OSP Wola Mielecka

Postacie Historyczne

Tadeusz Karwacki (1955-1986)

W straży od 1935 Prezes OSP od 1945 do 1977 wcześniej pełnił funkcje naczelnika. Odznaczony złotym i srebrnym medalem za zasługi dla pożarnictwa, odznaka zasłużony dla województwa Rzeszowskiego, odznaka za wysługę 50 lat w OSP.

Szymon Bąk (1919 – 1989)

W straży od 1936r. Przez wiele lat pełnił funkcję skarbnika. Odznaczony:Złoty i Srebrny Medal za Zasługi dla Pożarnictwa, odznaka za wysługę 50 lat w OSP, Strażak Wzorowy.

Andrzej Gruszecki (1904-1990)

W straży od 1923r. Przez wiele lat tj. od 1968-1978 r. pełnił funkcje wiceprezesa OSP. Odznaczony: Złotym i Srebrnym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, odznaka za wysługe 60 lat w OSP.

Teodor Czerwiński (1932-1991)

W straży od 1949r., Członek Zarządu, oraz Komisji Rewizyjnej, działacz społeczny. Odznaczony: Złotym i Srebrnym Medalem Za zasługi dla pożarnictwa, Strażak Wzorowy, medal „40-lecie  Polski Ludowej,odznaka za wysługę 40 lat.

Jan Węgrzyn (1938-1993)

W straży do 1952r. pełnił funkcje gospodarza, wcześniej członek zarządu. Odnaczony: Złoty, Srebrny i Brązowy Medal Za Zasługi dla Pożanictwa, odznaka za wysługe lat 35 dla OSP, 10 lat w służbie narodu i Strażak Wzorowy

Kazimierz Niedbała

W straży od 1946r. pełnił funkcje Naczelnika (1977-1986) Odnzaczony: Złotym znakiem Związku, Złotym Srebrnym i Brązowym Medalem za zasługi dla Pożrnictwa, Odnaka za współzawodnictwo, Strażak Wzorowy,Odznaka za wysługe 50 lat

Józef Mazur

W straży od 1936r. pełnił funkcje sekretarza (1946-1986) Odznaczony: Złotym i Srebrnym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługe 60 lat

Walenty Wnuk

W straży od 1946r. pełnił funkcje Prezesa od (1977-1990) Żołnierz 27 pułku piechoty,10 dywizji II Armii Wojska Polskiego. Odznaczony: Krzyż Kawalerski orderu odrodzenia Polski, Krzyż Walecznych, Medal Zwycięstwa i wolnośći, Medal za Odrę, Nysę i Bałtyk, Odznaka Grunwaldu, Medal za udział w walkach o Berlin, odznaka ZIW. Złoty, Srebrny oraz Brązowy Medal za Zasługi dla Pożarnictwa, Odznaka za współzawodnictwo OSP, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługe 50 lat, Prezes Honorowy OSP

Stanisław Tomczyk

w straży od 1949 roku pełnił funkcje wiceprezesa (1982-1986), członek Komisji Rewizyjnej. Odznaczony: Złotym, Srebrnym oraz Brązowym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługę 50 lat.

Czesław Węgrzyn

w straży od 1946 roku pełnił funkcie członka Komisji Rewizyjnej (1965-1977) Odznaczony: Złotym,Srebrnym oraz brązowym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, odznaka za wysługę 50 lat.

Marian Węgrzyn

w straży od 1946 roku pełnił role przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, Od 1990 członek komiteku Budowy Domu Strażaka. Odznaczony: Złotym, Srebrnym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Odznaka za wysługę 50 lat.

Ignacy Dziekan

W straży od 1946 roku, ddziałacz społeczny członek Zarządu, członek Komitetu Budowy Domu Strażaka, Odznaczony: Złotym,Srebrnym oraz Brązowym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługę 50l lat.

Zdzisław Tomczyk

w straży od 1946 roku, członek Zarządu, członek Komitetu Budowy Domu Strażaka. Odznaczony: Złotym, Srebrnym oraz Brązowym medalem za zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługe 50 lat.

Walenty Tomczyk

w straży od 1959 roku, członek Zarządu, członek Komitetu Budowy Domu Strażaka. Odznaczony: Złotym, Srebrnym oraz Brązowym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Odznaka za wysługę 40 lat.

Franciszek Gruszecki

w straży od 1955 roku. przewodniczący Komisji Rewizyjnej (1982-1986), członek Komitetu Budowy Domu Strażaka. Odznaczony: Złotym i Srebrnym medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Odznaka za wysługę 40 latż

Roman Tomczyk (1921- 1994)

w straży od 1939 roku, pełnił funkcje sekretarza Komisji Rewizyjnej, naczelnika, członek Komitetu Budowy Domu Strażaka. Odznaczony: Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, Złoty i Srebrny medal za Zasługi dla Pożarnictwa, Brązowy medal za Obronność kraju, Odznaka Zasłużony dla województwa Rzeszowskiego, Strażak Wzorowy, Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego, Odznaka za wysługę 50 lat. 

Zbigniew Bąk

W straży od 1975r. Pełnił funkcje Prezesa (1990-2005) wcześniej pełnił funkcje naczelnika. w tym momęcie Honorowy członek OSP. Odznaczony Złotym, Srebrnym i Brązowym medalem Za zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Za wysługe 20 lat.

Jerzy Klemetowski (1935-2023)

W straży od 1964r. pełnik funkcje sekretarza Zarządu (1986-1996) oraz funcje kronikarza (1986-2023) Odznaczony: Złotym, Srebrnym i Brązowym medalem za zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Za wysługe 30 lat w OSP.

Józef Bąk

W straży od 1946r. Pełnił funkcje gospodarza (1965-1986) Odznaczony: Brązowym Krzyżem Zasługi, Złoty i Srebrny medal za Zasługi dla Pożarnictwa, Wzorowy Strażak, Wysługa 50 lat.

Henryk Jaworski

w straży od 1978r. Pełnił funkcje skarbnika (1986-2020) w tym momęcie Honorowy członek OSP. Odnzaczony: Brązowym medalem Za zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Za wysługe 20 lat. 

Kazimierz Cygan

W straży od 1976r. Członek Zarządu (1982-1986) Członek Komisji Rewizyjnej (1986-1999)Odznaczony: Złoty, Srebrny i Brązowy Krzyż Zasługi, Złoty Srebrny oraz Brązowy Medal za zasługi dla Pożarnictwa, Strażak Wzorowy, Wysługa 20 lat